سیتیاسکن چیست؟
Computed Tomography یا پرتونگاری مقطعی کامپیوتری که عموماً به آن CT Scan میگویند نوعی روش تصویربرداری تشخیصی است که در آن از ترکیب اشعه X و تکنولوژی رایانهای برای شکل دادن به تصاویر درون بدن استفاده میشود. در تصویربرداری CT Scan، تصاویری با دقت زیاد از بخشهای مختلف بدن شامل استخوانها، ماهیچهها، چربی، ارگانها، شریانها و وریدها نشان داده میشود.
سیتی اسکنها از کیفیت بیشتری نسبت به X-Ray استاندارد برخوردارند. در یک X-Ray استاندارد، پرتوی از انرژی به سمت قسمتی از بدن که مورد مطالعه قرار دارد نشانهروی میشود و سپس یک Plate که آن سوی عضو بدن قرار دارد پرتوها را دریافت کرده و نوسانات ریز پرتوها را پس از عبور از پوست، استخوان، ماهیچه و سایر بافتها، بررسی و پردازش میکند. با این که اطلاعات زیادی از X-Ray های استاندارد به دست میآید اما جزئیات زیادی در مورد ارگانهای داخلی و سایر بافتها از این طریق در دسترس قرار نمیگیرد.
در سیتی اسکن، پرتو های X به صورت دورانی دور بدن حرکت میکنند. این روش زوایای دید بیشتری از یک ارگان یا بافت را ممکن میسازد و جزئیات به مراتب بیشتری را ارائه میدهد.
اطلاعات پرتوها سپس به یک واحد کامپیوتری ارسال میشود که اطلاعات را تجزیه و تحلیل کرده و به شکل دو بعدی روی نمایشگر نشان میدهد. تکنولوژیهای جدیدتر و نرم افزارهای پیشرفتهای، تصویربرداری سه بعدی اینچنینی را ممکن میسازد.
از CT Scan عموماً برای تشخیص تومورها، بررسی خونریزیهای داخلی یا چک کردن سایر آسیبهای داخلی و همچنین نمونهبرداری بافت یا ترشحات به کار میرود.
فرآیند CT Scan یا سی تی اسکن چگونه است؟
سیتی اسکنها به دو صورت درون بیمارستانی و یا به صورت ارجاء به یک مرکز تخصصی تصویربرداری انجام میشوند. روند تصویربرداری با توجه به بیماری شما و دستورکار پزشکتان میتواند متفاوت باشد اما عموماً با پروسهی زیر انجام میگردد:
- از شما درخواست میشود که لباس خود را در یک پلاستیک قرار داده و لباس یکبار مصرف مخصوصی که مرکز در اختیارتان قرار میدهد، به تن کنید. همچنین قبل از ترک منزل تمامی اشیاء فلزی و جواهرات خود را از بدن جدا کرده و در خانه بگذارید.
- اگر تصویربرداری شما با کنتراست تجویز شده است، داشتن IV-Line مناسب (داخل ورید) در بازو قبل از تزریق الزامی است ( لاین IV در مرکز برایتان وصل میشود) که در این حالت کنتراست از طریق IVوارد بدن میگردد. برای کنتراست خوراکی نیز مایع حاجب پیش از انجام تصویربرداری توسط کادر پذیرش به شما تحویل داده میشود؛ گاهی اوقات نیز ممکن است مادهی حاجب به صورت مقعدی مورد استفاده قرار گیرد.
- شما روی یک تخت اسکن که روی محوری به سمت دهانهی دایرهای دستگاه حرکت میکند، دراز میکشید.
- تکنیسین CT Scan در اتاق کنترل در مجاورت دستگاه حضور داشته و از طریق یک پنجره در دید مستقیم شما قرار دارد و همچنین از طریق بلندگوهایی که در دستگاه تعبیه شده است، میتواند با شما ارتباط برقرار کند.
- در حالی که اسکنر دستگاه دور شما به صورت دورانی حرکت میکند، پرتوهای X در بازههای زمانی کوتاه از بدن شما عبور می کند، و در این شرایط ممکن است صداهای کلیک مانندی را بشنوید که این موضوع کاملاً طبیعی است.
- یک حسگر میزان پرتوهایی را که از بدن شما عبور کرده، اندازهگیری میکند. سپس این اطلاعات به کامپیوتر ارسال شده و پس از پردازش به تصاویر تبدیل میشوند. تصاویری که توسط رادیولوژیست قابل تفسیر است.
- بیحرکت بودن کامل بدن شما حین اسکن از اهمیت زیادی برخوردار است، به طوری که ممکن است از شما درخواست شود گاهی اوقات نفس خود را نیز در سینه حبس کنید تا تصاویر بهتری از درون بدن شما ثبت شود.
- اگر مادهی کنتراست از طریق IV به شما تزریق شده باشد، ممکن است احساساتی نظیر رنگ پریدگی، مزه شور یا فلزی در دهان، سردرد خفیف، سرگیجه و یا حالت تهوع به شما دست دهد که طبیعی بوده و نباید بیشتر از چند دقیقه به طول بیانجامد.
- اگر دچار احساس نفستنگی، تعریق بیش از حد، بیحسی یا تپش قلب شدید، تکنیسین CT Scan را در جریان قرار دهید.
- زمانی که تصویربرداری شما به پایان رسید، با کمک پرسنل از روی تخت پایین بیایید.
- پس از پایان تصویربرداری در صورتی که برای تزریق مادهی حاجب، لاین IV به دست شما متصل باشد، از دستتان جدا خواهد شد.
- روند انجام CT Scan به تنهایی دردی به همراه ندارد، اما ممکن است به دلیل بیتحرکی در هنگام انجام تصویربرداری کمی دچار بیحسی یا درد خفیف بشوید مخصوصاً در صورتی که از پیش جراحتی داشته و یا عملی انجام داده باشید. تکنیسین از تمام راههای ممکن برای افزایش راحتی و کاهش زمان تصویربرداری شما اقدام خواهد کرد.
برای مطالعه و دسترسی به سایر مقالات و مطالب وبسایت به بخش وبلاگ مراجعه نمایید.